Tot voor kort gold op een vol stroomnet grotendeels: wie het eerst komt, het eerst maalt. Wie een aansluiting aanvroeg terwijl het net in de regio al vol zat, kwam achteraan in de wachtrij, ongeacht wat het project was of wat het zelf aan de drukte bijdroeg. Dat uitgangspunt is niet meer leidend. Op 12 december 2025 stelde de Autoriteit Consument & Markt (ACM), samen met de gezamenlijke netbeheerders verenigd in Netbeheer Nederland, een nieuw prioriteringskader vast: een vaste rangorde voor wie als eerste toegang krijgt tot schaarse netcapaciteit.
Wat is het prioriteringskader?
Het prioriteringskader regelt niet hoeveel capaciteit er is, maar in welke volgorde die beschikbaar komt zodra er weer ruimte ontstaat op een net met congestie. Netbeheerders passen het toe zodra een gebied als congestiegebied is aangemerkt: aanvragen worden dan niet langer alleen op aanvraagdatum afgehandeld, maar eerst op basis van deze rangorde. Het kader geldt sinds 1 januari 2026.
Drie categorieën, in vaste volgorde
De ACM onderscheidt drie categorieën, in een vaste volgorde. Bovenaan staan de congestieverzachters: partijen die zelf bijdragen aan het oplossen van de drukte, doordat hun project ruimte vrijmaakt op het net voor anderen. Daaronder vallen projecten met een veiligheidsfunctie, zoals ziekenhuizen, hulpdiensten en vitale infrastructuur. Weer daaronder, maar nog altijd vóór de gewone wachtrij, staan projecten die in een acute maatschappelijke basisbehoefte voorzien, zoals woningbouw en onderwijs. Wie in geen van de drie categorieën valt, komt op de gewone wachtlijst, net als voorheen.
Wat verandert er sinds 1 juli 2026 voor kleinverbruikers?
Tot 1 juli 2026 was de wachtlijstbehandeling vooral ingericht op grootverbruikers. Sinds die datum gelden voor kleinere aansluitingen in congestiegebieden dezelfde wachtlijstregels als voor grote aansluitingen: ook kleinverbruikers belanden op de wachtlijst zodra het net in hun gebied vol zit, en ook voor hen telt de rangorde uit het prioriteringskader mee. Wie ervan uitging dat een kleinere aansluiting buiten schot bleef, moet die aanname loslaten.
Hoe wordt een batterij een congestieverzachter?
De vraag die dan overblijft: wanneer telt een project mee als congestieverzachter? Bepalend is niet de omvang van de aansluiting, maar of het project zelf ruimte teruggeeft aan het net in plaats van die alleen te claimen. Een batterij met sturing doet precies dat. De batterij slaat energie op zodra er ruimte is op de aansluiting, en de software erachter, het energiemanagementsysteem, bepaalt op het juiste moment wanneer de batterij weer levert, elke twaalf seconden opnieuw, op basis van het verbruiksprofiel en de limieten van de aansluiting. Zo wordt piekverbruik opgevangen binnen de bestaande aansluiting, in plaats van dat elke piek meteen optelt bij de drukte op het net.
Dat mechanisme heet peak shaving, en het werkt in twee richtingen: hetzelfde principe vangt ook piekteruglevering op, bijvoorbeeld bij een zonnepark dat op een zonnige middag meer opwekt dan het net op dat moment kan verwerken. Wie zo zelf capaciteit vrijmaakt in plaats van die te vragen, sluit aan bij precies de omschrijving die de ACM voor een congestieverzachter geeft. Hoe peak shaving in de praktijk werkt op een bestaande aansluiting staat uitgewerkt op de pagina Capaciteit ondanks netcongestie.
Wat betekent dit voor je eigen plannen?
De vraag die je jezelf nu moet stellen, verschuift. Niet: hoe lang duurt de wachtrij nog? Wel: wat kan je zelf doen om vooraan te staan? Voor wie nu tegen een volle aansluiting aanloopt, is dat een andere manier om naar hetzelfde probleem te kijken: niet afwachten tot er capaciteit vrijkomt, maar met opslag en sturing zelf ruimte maken binnen de aansluiting die er al is. Wil je weten wat het prioriteringskader betekent voor jouw aansluiting? Neem contact op.
Veelgestelde vragen over het prioriteringskader
Het kader is op 12 december 2025 vastgesteld door de ACM en geldt sinds 1 januari 2026. Voor kleinverbruikers in congestiegebieden gelden de wachtlijstregels sinds 1 juli 2026.
Dan komt het project op de gewone wachtlijst voor het congestiegebied, samen met de andere aanvragen die niet in een van de drie categorieën vallen. Er is geen vaste termijn: hoe lang dat duurt, hangt af van hoe snel er capaciteit vrijkomt in het gebied.
De rangorde geldt in de gebieden die een netbeheerder als congestiegebied heeft aangemerkt. Buiten die gebieden speelt de wachtlijst niet op dezelfde manier, omdat daar voldoende capaciteit is.
Gebaseerd op het prioriteringskader zoals gepubliceerd door Netbeheer Nederland en de Autoriteit Consument & Markt (ACM), 12 december 2025.